54. madde çalışma izinlerinin genel çerçevesini kapsıyordu. Bu makale daha da derinleşiyor - Adım adım işveren tarafından yönetilen başvuru süreci, gerekli belgeler, yasaklı meslekler, yenileme kuralları ve bir başvuru reddedildiğinde ne yapılması gerektiği.

79a. Çalışma izni nedir ve kimler başvurur?

Türk çalışma izni, 6735 sayılı Uluslararası İş Kanunu kapsamında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından verilen resmi idari izindir. Belirli bir işverene ve işyerine bağlıdır. Başvuru yabancı uyruklu tarafından değil işveren tarafından yapılır.

6458 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca geçerli bir çalışma izni aynı zamanda oturma izni yerine de geçer. Çalışma izni sahibi yabancı uyruklu kişinin ayrıca ikamet izni almasına gerek yoktur.

79b. Adım adım başvuru süreci

• Konsolosluk başvurusu (yurt dışından): Yabancı uyruklu kişi, ikamet ettiği ülkedeki Türk konsolosluğuna veya büyükelçiliğine iş sözleşmesi ve temel belgeleri ibraz ederek başvuruda bulunur. Benzersiz bir referans numarası verilir.
• İşveren Bakanlık başvurusunu tamamlıyor: Türkiye'deki işveren, referans numarasını kullanarak e-Devlet veya Bakanlık portalı üzerinden sisteme giriş yapıyor. İşveren sistemine giriş zorunludur.
• Belge yükleme: İşveren; imzalanmış iş sözleşmesi, ticaret sicil belgesi, vergi belgesi, SGK kaydı ve en güncel mali tabloları yükler. Yabancı uyruklu kişi şunları sağlar: pasaport, onaylı Türkçe tercümeli diploma ve çalışma geçmişi veya CV.
• Karar: Bakanlık genellikle 30 gün içinde karar verir. İlk izin genellikle bir yıl süreyle geçerlidir.

79c. 5'e 1 kuralı ve 2024 istisnaları

Madde 54'te detaylandırıldığı üzere: İşverenin her yabancı çalışan için maaş bordrosunda en az beş SGK'ya kayıtlı Türk uyruklu olması gerekir. 2024 sonrası istisnalar: Yıllık net satışları 50 milyon TL'nin üzerinde olan şirketler bu orandan muaftır; BT ve teknoloji şirketleri teknik rollerden tamamen muaftır; özel gelişim bölgeleri (serbest bölgeler, Teknokent) ayrı kurallar çerçevesinde çalışır.

79d. Yenileme – her yıl gereklidir

İşveren ve işyeri değişmemek kaydıyla izin ilk yenilemede iki yıl, ikinci yenilemede üç yıl süreyle yenilenebilir. Yenileme başvurusunun, sürenin bitiminden en az iki ay önce yapılması gerekmektedir. Yenileme işlemi gerçekleştirilmeden önce iznin süresi dolarsa, çalışılan her gün izinsiz çalışma olarak sayılır.

79e. Türk vatandaşlarına ayrılan meslekler

Türk hukukuna göre bazı meslekler münhasıran Türk vatandaşlarına mahsustur. Aşağıdaki roller için çalışma izni verilemez:

• Hukuk (savunma) ve noterlik
• Eczacılık ve diş hekimliği (sınırlı sertifikasyon istisnaları hariç)
• Gümrük müşavirliği
• Turist rehberliği (lisanslı)

79f. Reddetme – iki yasal yol

Reddedilmek sürecin sonu değildir. İki yasal yol mevcuttur:

• Bakanlığa idari itiraz (30 gün): Ret bildiriminden itibaren 30 gün içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına yazılı itirazda bulunulması gerekir. Dilekçede ret gerekçelerinin doğrudan belirtilmesi, 6735 Sayılı Kanunun ilgili hükümlerine atıf yapılması ve belirtilen ret nedenlerine karşıt olan ek belgelerle desteklenmesi gerekmektedir.
• İdari dava (60 gün): Bakanlığın itirazının da reddedilmesi halinde, tebliğden itibaren 60 gün içinde yetkili idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Bu aşama deneyimli bir Türk idari avukat gerektirir.

En yaygın ret nedenleri: eksik veya yanlış dokümantasyon; işverenin bir yabancı uyrukluyu işe almaya gerçek anlamda ihtiyaç duyduğunu gösterememesi; Eşdeğer niteliklere sahip bir Türk vatandaşının bulunması; yasaklanmış meslek kategorisi; Başvuru sahibinin önceki vize veya ikamet ihlalleri.

Sources: T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı – https://www.calismaizni.ailevecalisma.gov.tr | 6735 Sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu – https://www.mevzuat.gov.tr

UZMAN TAVSİYESİ: Çalışma izni başvurularında en sık yapılan hatalar eksik evrak, işveren sistemine geç giriş ve ret sürelerinin eksik olmasıdır. Reddedilme durumunda itiraz etmeniz için size sadece 30 gün verilir; hemen harekete geçin. Ve unutmayın: 6458 Sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca geçerli bir çalışma izni, oturma izninin tamamıyla yerine geçer. İkisine de ihtiyacınız yok.

Not: Oturma izni ile çalışma izni ayrı şeylerdir. Biri diğerinin yerini almaz. Türkiye'de bir Türk işveren için, yabancı bir işveren için veya kendiniz için çalışıyorsanız, durumunuza uygun izne ihtiyacınız vardır. İstisna yok. Makale süreci açıkça takip ediyor.