Yabancı olarak Türkiye'de çalışmak veya iş yürütmek mümkün ancak sistemi anlamadan hareket etmek ciddi sorunlar yaratabiliyor. Bu makale size gerçeği anlatıyor: ne zaman basit, ne zaman karmaşık hale geliyor.

54a. Çalışma izni – işvereniniz başvuruyor, siz hazırlanıyorsunuz

Türkiye'de çalışma izni başvurusu sizin tarafınızdan değil işveren tarafından yapılır. Süreç şu şekilde işliyor: İşvereniniz Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı online sistemi üzerinden başvuru yapıyor. Daha sonra çalışma vizesi almak için kendi ülkenizdeki en yakın Türk konsolosluğuna veya büyükelçiliğine gidersiniz. İşveren başvuruyu bakanlık sistemi üzerinden tamamlar ve genellikle 30 gün içinde karar verilir.

Gerekli başlıca belgeler: Pasaport, diploma (onaylı Türkçe tercümeli), iş sözleşmesi, işverenin ticaret sicil belgesi ve vergi kayıtları. Eğitim, sağlık ve akademik alandaki pozisyonlar için ilgili makamdan ek ön izin alınması gerekmektedir.

54b. 5'e 1 kuralı – hala yürürlükte, ancak istisnalar var

Türk iş kanununa göre bir şirketin işe almak istediği her yabancı çalışan için SGK'ya kayıtlı en az beş Türk vatandaşının bulunması gerekiyor. Bu küçük işletmeler için gerçek bir engel olabilir. Ancak Ekim 2024'ten bu yana anlamlı istisnalar getirildi:

• Yıllık net satışları 50 milyon TL'yi aşan şirketler, 5'e 1 oranına bağlı olmaksızın en fazla 5 yabancı işçi çalıştırabilecek
• BT ve teknoloji şirketleri, teknik roller için hem oran hem de mali kriterlerden tamamen muaftır
• Turizm ve eğlence sektörünün uzmanlık gerektiren roller için özel kuralları vardır

54c. Şirket kurmak – Kapı açık

Yabancılar Türkiye'de şirket kurabilir. Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu'na göre yabancılar, şirket kurma konusunda Türk vatandaşlarıyla eşit haklara sahiptir. En yaygın tercih Limited Şirkettir (LLC / Ltd. Şti.):

• Asgari sermaye: 50.000 TL (kayıttan itibaren 24 ay içinde ödenebilir)
• Kuruluş maliyeti: yaklaşık 30.000 TL (sermaye hariç)
• Tek hissedar tarafından kurulabilir; Türkiye'de ikamet gerekli değildir
• Kurumlar vergisi oranı: % (2024/2025)
• Aylık muhasebe ücreti: yaklaşık 4.750 TL'den başlayan fiyatlarla

Yalnızca hissedar iseniz ve Türkiye'de yaşamayı veya çalışmayı planlamıyorsanız çalışma iznine gerek yoktur. Ancak şirket müdürü olarak görev yapacaksanız ve Türkiye'de ikamet edecekseniz çalışma izni veya oturma izni almanız gerekmektedir.

54d. İzinsiz çalışmak – Risk gerçektir

Alanya'da özellikle emlak, turizm ve otelcilik sektörlerinde izinsiz çalışan yabancılar mevcut. Ancak risk gerçektir. İşveren, yabancı çalışanın işe başlamasını veya işten ayrılmasını takip eden 15 gün içerisinde Bakanlığa bildirimde bulunmak zorundadır; bunun yapılmaması hem işveren hem de yabancı işçi açısından idari para cezasıyla sonuçlanır. Yasa dışı çalışırken yakalanan bir yabancı sınır dışı edilebilir ve Türkiye'ye tekrar girişi yasaklanabilir.

Yaptırımlar sürekli değildir ancak gerçekleştiğinde sonuçları ciddi olur. Kısa vadeli kolaylıklar çok hızlı bir şekilde uzun vadeli sorunlara dönüşebilir.

Kaynak: T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı – https://www.calismaizni.ailevecalisma.gov.tr

UZMAN TAVSİYESİ: Sistemi öğrendikten sonra Türkiye'de yasal olarak çalışmak veya iş kurmak mümkün ve nispeten kolaydır. Kuralları ve engellerin yönetilebilir olduğunu bilin. Bunları görmezden gelin ve bunun bedelini hem siz hem de işvereniniz ödersiniz. Bir iş avukatı veya muhasebeciyle çalışın – Maliyet her zaman kendini amorti eder.
Sources: T.C. Calisma ve Sosyal Guvenlik Bakanligi – https://www.csgb.gov.tr | T.C. Ticaret Bakanligi – https://www.ticaret.gov.tr | Mevzuat 4817 – https://www.mevzuat.gov.tr

Not: Burada ne yaparsanız yapın, ister serbest çalışın, ister işletme yürütün, bunu yasal olarak yapın. İstisna yok. Kayıt dışı çalışmanın kısa vadeli rahatlığı asla uzun vadeli sonuçlara değmez. Ve hangi yapıyı seçerseniz seçin, başından itibaren iyi bir avukatın işin içinde olmasını sağlayın. Bir şeyler ters gittikten sonra değil. Başından beri.